در تاريخ‌نگارى پيشين ايران مرسوم نبوده است كه مورخان اصول اسناد و فرامين و نامه‌ها را در متون كتب خود نقل كنند . حتى اغلب از اشاره به آنها هم خوددارى شده است . مجموعه‌هايى هم كه از منشورها و مثالهاى پادشاهى و نامه‌ها و مكاتبات گردآورى مىكردند ، بيشتر از باب نمودن انواع ترسلات و غالبا براى ارائهء انشاء بليغ و برازندگى ادبى آنها بود . التوسل الى الترسل ، عتبه الكتبه ، المنتخب من الرسائل ، فضائل الانام ، سوانح رشيدى ، مكتوبات قطب محيى ، منشاء الانشاء و منشئات گاوان و جز اينها نمونه‌هايى است گويا از اين دست منابع . در جنگها و مجموعه‌هاى تدوين شده در عصر تيمورى و صفوى بسيار مرسوم بود كه متن فرمانها و خطابها و نامه‌ها را ، براى متنوع ساختن مطالب جنگ و مجموعه ، در كنار اشعار و حكايات مىآوردند و معمولا اين جنگها براى خواندن و مطالعهء تفننى شاهزادگان و بزرگان گردآورى مىشد يا آنان خود گلچين مىكردند . در دورهء قاجارى ، مجموعه‌سازى متون فرمانها و نامه‌ها رواج بيشترى داشت ولى باز به قصد آن نبود كه كمكى براى مورخ باشد . همان جنبهء ادبى و ترسلى و سرمشقى آنها در نظر بود . سفينة الانشاء نائينى ، منشئات قائم مقام فراهانى ، گنجينهء عبد الوهاب نشاط اصفهانى ، و آنچه از نامه‌هاى فرهاد ميرزا معتمد الدوله ، و امير نظام گروسى و محمود خان ملك الشعراى صبا و ديگران چاپ شده گوياى منظور آنهاست . البته از دورهء قاجارى چند مجموعه حاوى قراردادهاى ميان دولت ايران و كشورهاى ديگر به صورت خطى در دست است كه حكايت از علاقه‌مندى به لزوم گردآورى اين نوع اسناد دارد ؛ و به همين انگيزه است كه مرحوم مؤتمن الملك ( حسين پيرنيا ) نخستين مجموعهء چاپى از بعضى قراردادها را منتشر ساخت و اين كار بعدها توسط ديگران ادامه گرفت . اهميت اسناد و مدارك سياسى خارجى ، بيشتر از وقتى بر ايرانيان واضح شد كه مرحوم عليقلى خان سردار اسعد چند تن را به ترجمهء دورهء كتاب آبى برگمارد و علاقه‌مندان دريافتند كه قسمتى از اطلاعات مربوط به تاريخ نهضت مشروطيت و انقلاب آن در اوراق و اسنادى است كه در ممالك ديگر نگاهدارى مىشود .